Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο για τους αθλητές που έρχονται από κάθε γωνιά της γης. Δεν φτάνουν εδώ μόνο για έναν αγώνα, έναν τερματισμό ή μια συμμετοχή. Έρχονται έχοντας ήδη μέσα τους μια εικόνα της Σπάρτης. Τη Σπάρτη της αντοχής, της πειθαρχίας, της αρετής, της υπέρβασης, της θυσίας και του μέτρου. Και αυτή η προσδοκία είναι ίσως ένα από τα πολυτιμότερα κεφάλαια που διαθέτει η πόλη. Η στιγμή της αλήθειας αρχίζει όταν ο αθλητής περνά τον Ευρώτα και μπαίνει στη Σπάρτη. Εκεί ξεκινά όχι μόνο το τελευταίο χιλιόμετρο προς τον Λεωνίδα, αλλά και το πρώτο χιλιόμετρο της πραγματικής εμπειρίας που θα πάρει μαζί του από την πόλη.

Από τον Ευρώτα μέχρι το άγαλμα του Λεωνίδα, η Σπάρτη θα έπρεπε να μιλά. Να αποκαλύπτει βήμα βήμα τον εαυτό της. Να προετοιμάζει τον επισκέπτη. Να δημιουργεί συγκίνηση. Να του θυμίζει ότι δεν μπήκε σε μια οποιαδήποτε πόλη, αλλά σε έναν τόπο με παγκόσμιο ιστορικό συμβολισμό. Κι όμως, σήμερα, αυτή η διαδρομή σε μεγάλο βαθμό παραμένει σιωπηλή.

Ο άνθρωπος που έχει ταξιδέψει χιλιάδες χιλιόμετρα, που έχει κοπιάσει, που έχει διαβάσει και θαυμάσει την ιστορία της Σπάρτης, δεν συναντά μπροστά του μια οργανωμένη αφήγηση της πόλης. Δεν συναντά μια εικόνα που να του εξηγεί πού βρίσκεται και γιατί αυτός ο τόπος είναι διαφορετικός. Δεν συναντά τον Χείλωνα, τον Τυρταίο, τη Γοργώ, τον Λυκούργο, την Κυνίσκα. Δεν συναντά αναφορές στη Σπαρτιατική αγωγή, στο μέτρο, στην αντοχή, στην πειθαρχία και στην αρετή. Και έτσι ο Λεωνίδας, αντί να αποτελεί την κορύφωση μιας μεγάλης διαδρομής, μένει σχεδόν μόνος. Ένα ισχυρό σύμβολο στο τέλος μιας διαδρομής που δεν έχει προετοιμάσει τον επισκέπτη για τη συνάντηση μαζί του.

Η διαδρομή από τον Ευρώτα μέχρι τον Λεωνίδα θα μπορούσε να μετατραπεί σε μια οργανωμένη εμπειρία ιστορίας και μνήμης. Όχι με υπερβολές, ούτε με πρόχειρες κατασκευές και φτηνές διακοσμήσεις, αλλά με σοβαρό σχεδιασμό, γνώση, αισθητική και σεβασμό. Θα μπορούσαν να δημιουργηθούν θεματικές στάσεις, μνημεία, ανάγλυφα, επιγραφές, ρητά και διακριτικές παρεμβάσεις που να αφηγούνται τη Σπάρτη. Κάθε σημείο να έχει έναν λόγο ύπαρξης. Κάθε βήμα να λέει κάτι. Κάθε στάση να προσθέτει ένα κομμάτι στην ιστορία. Ο επισκέπτης τότε δεν θα περνούσε απλώς από έναν δρόμο. Θα περνούσε μέσα από μια αφήγηση. Θα έβλεπε τη Σπάρτη να ξεδιπλώνεται μπροστά του. Θα αισθανόταν ότι η πόλη δεν αρκείται να επικαλείται την ιστορία της, αλλά την κάνει ορατή, την μεταφέρει στον δημόσιο χώρο και την παραδίδει στον αθλητή, στον επισκέπτη, στον πολίτη και στο παιδί που μεγαλώνει εδώ.

Τότε και ο Λεωνίδας θα αποκτούσε ακόμη μεγαλύτερη δύναμη. Δεν θα ήταν απλώς το άγαλμα στο τέλος της διαδρομής. Θα ήταν η κορύφωση μιας εμπειρίας που θα είχε αρχίσει από την είσοδο της πόλης. Αυτό είναι το πραγματικό ζητούμενο.

Η Σπάρτη δεν χρειάζεται να εφεύρει έναν νέο εαυτό. Χρειάζεται να τη βγάλει από τα βιβλία, τους λόγους και τις επετείους και να τη φέρει στους δρόμους της. Γιατί η ιστορία, όταν μένει μόνο σε ομιλίες και πανηγυρικές αναφορές, χάνει τη δύναμή της. Όταν όμως γίνεται δημόσιος χώρος, μνημείο, φωτισμός, επιγραφή, διαδρομή και εμπειρία, τότε ζωντανεύει. Και το ζήτημα αυτό δεν αφορά μόνο το Σπάρταθλον.

Ο αθλητής που διανύει τα 246 χιλιόμετρα από την Αθήνα ως τη Σπάρτη ασφαλώς αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Δεν έρχεται απλώς για να τερματίσει. Έρχεται για να αγγίξει τον Λεωνίδα, να πάρει ένα κλαδί ελιάς και να ζήσει μια εμπειρία που για εκείνον έχει σχεδόν μυθικό χαρακτήρα.

Στο τέλος του αγώνα, οι κουρασμένοι αθλητές δεν έχουν ανάγκη από ατελείωτες ομιλίες, μουσικές και γιορτές χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο. Άνθρωποι από δεκάδες χώρες δεν έρχονται στη Σπάρτη για να ακούσουν λόγους που συχνά ούτε καταλαβαίνουν, ούτε για ένα ακόμη μουσικό πρόγραμμα. Έρχονται για τη Σπάρτη, για την ιστορία της, για τον Λεωνίδα, για το συναίσθημα ότι έφτασαν στον τόπο που ονειρεύτηκαν επί 246 χιλιόμετρα. Εκεί πρέπει να βρίσκεται το βάρος της διοργάνωσης.

Το ίδιο όμως ισχύει, σε διαφορετική κλίμακα, για όσους έρχονται για το Spartan Race,  Run Greece, για ποδηλατικούς αγώνες, για αθλητικές εκδηλώσεις ή απλώς για να επισκεφθούν τη Σπάρτη. Αυτοί οι άνθρωποι δεν φέρνουν μόνο συμμετοχές, κρατήσεις και κίνηση στην αγορά.

ΦΕΡΝΟΥΝ ΜΑΖΙ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΑ. Και αυτή η προσδοκία δεν πρέπει να χάνεται. Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσοι ήρθαν, πόσοι έτρεξαν ή πόσες φωτογραφίες τραβήχτηκαν. Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο. Τι ένιωσαν όταν μπήκαν στη Σπάρτη; Τι είδαν; Τι θυμήθηκαν; Τι φωτογράφισαν; Τι θα διηγηθούν όταν επιστρέψουν στην πατρίδα τους; Θα φύγουν λέγοντας απλώς «τερμάτισα στη Σπάρτη» ή θα φύγουν λέγοντας:

«ΠΗΓΑ ΣΤΗ ΣΠΑΡΤΗ ΚΑΙ ΕΝΙΩΣΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΟΤΙ ΒΡΕΘΗΚΑ ΣΤΗ ΣΠΑΡΤΗ»

Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια απλή διοργάνωση και σε μια πραγματική εμπειρία πόλης. Δυστυχώς, πάντα αρκούμαστε στο πρώτο. Τελειώνει μια διοργάνωση, βγαίνουν οι στημένες φωτογραφίες με χαμόγελο, ακολουθούν τα γνωστά αλληλοσυγχαρητήρια, οι συγχαρητήριες αναρτήσεις και δημιουργείται η εικόνα μιας μεγάλης επιτυχίας.

Όμως η πραγματική επιτυχία δεν μετριέται μόνο από την εικόνα της στιγμής. Μετριέται και από το αποτύπωμα που αφήνει η πόλη στον άνθρωπο που την επισκέφθηκε. Εκείνο που χρειάζεται είναι σχέδιο, αντίληψη, τόλμη και αποφασιστικότητα, ώστε αυτό το τεράστιο ιστορικό κεφάλαιο να μετατραπεί σε έργο, εικόνα, εμπειρία και μέλλον.

Κάποια στιγμή η Σπάρτη πρέπει να πάψει να ζει μόνο κάτω από το βάρος του ονόματός της και να αρχίσει να αξιοποιεί τη δύναμή του. Από τον Ευρώτα μέχρι τον Λεωνίδα μπορεί να γίνει η αρχή. Μια διαδρομή που σήμερα περνά σχεδόν απαρατήρητη μπορεί να γίνει ένας πραγματικός Δρόμος της Σπάρτης. Ένας δρόμος που θα λέει στον επισκέπτη από την πρώτη στιγμή: Εδώ δεν έφτασες απλώς σε μια πόλη. ΕΦΤΑΣΕΣ ΣΤΗΝ ΣΠΑΡΤΗ.

Η πόλη έχει ήδη το ύψος. Εκείνο που έλειψε επί δεκαετίες είναι το ανάστημα, η αντίληψη και η αποφασιστικότητα εκείνων που ανέλαβαν να τη διαχειριστούν.  Όταν εμφανιστούν άνθρωποι που θα καταλάβουν πραγματικά το βάρος και τη δύναμη αυτού του ονόματος, τότε η Σπάρτη δεν θα χρειάζεται να εξηγεί ποια είναι. ΘΑ ΤΟ ΔΕΙΧΝΕΙ.

«ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ, ΟΥΧ ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ»

Με το θάρρος της γνώμης… από τον Βασίλη Λαδάς
Πολίτης της Σπάρτης